پرستار امروز

بانک و مرجع مقالات فارسی

موسیقی درمانی و اختلالات روانی
ساعت ۱۱:۱٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱/۸ 

موسیقی درمانی و اختلالات روانی

 

 موسیقی درمانی پرستار امروز


مقدمه

موسیقی درمانی به معنی استفاده از موسیقی و برنامه‌های تنظیم شده موسیقیایی برای توانبخشی تمامی بیماران (جسمی و روانی) است. انجمن موسیقی درمانی آمریکا (1997) موسیقی درمانی را استفاده از موسیقی برای اهداف درمانی شامل تجدید، ایجاد و تقویت سلامت بدنی و روانی تعریف می‌کند.

هم‌چنین انجمن حرفه‌ای موسیقی درمانگران موسیقی درمانی را به عنوان ابزار و شبکه‌های ارتباطی برای ایجاد رابطه متقابل بین بیمار و درمانگر از راه موسیقی و نشانه‌های موسیقیایی تعریف می‌کند که می‌تواند هم در وضعیت بیمار و هم در شیوه درمان تغییراتی ایجاد کند. درمانگر با استفاده از ارتباط خلاق موسیقیایی در موقعیت درمانی، تجربه‌هایی بر اساس موسیقی را به وجود می‌آورد که به اهداف درمانی منجر می‌شود.

 

 جهت مطالعه متن کامل مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید

 


محتوی

روش‌ها و برنامه‌های موسیقی درمانی برای هر سنی از نوزاد تا سالمند و برای همه بیماری‌ها از نقایص حسی‌- حرکتی و معلولیت‌های جسمی تا اختلال‌های روانی، رفتاری و بیماری‌های مزمن رو به مرگ به کار گرفته می‌شود. این فن به تقویت توانایی‌ها و کاهش ناراحتی‌ها و ناتوانی‌های آن‌ها کمک می‌کند.

برنامه و روش‌های موسیقی درمانی متنوع و متناسب با نیاز افراد تنظیم و تجویز می‌شود.

محورهای موسیقی درمانی شامل شنیدن موسیقی مناسب و انتخابی، نواختن موسیقی در شکل‌های فردی و گروهی (بدیهه نوازی) خواندن ترانه‌ها و آواگری‌های مناسب فردی و گروهی، بحث و گفت‌وگو در مورد موسیقی و مفاهیم آن، حرکت‌های موزون، تمرین پیرامون تصورهای هدایت شده با موسیقی نمایش و قصه‌پردازی‌های موسیقیایی و ساختن آهنگ و ترانه است.

فولز(1996) با انجام پژوهشی دریافت که اگر از موسیقی درمانی به طور شایسته استفاده شود. اهداف توانبخشی زیر به دست خواهد آمد:

1. تشخیص و برنامه‌ریزی درمانی

2. اجتماعی شدن

3. افزایش اعتماد به نفس

4. افزایش تحرک

5. تقویت و پرورش مهارت‌های مرتبط با رشد

6. اصلاح ناتوانی‌ها و نارسایی‌های گفتاری

7. افزایش ارتباط کلامی و عبور از انتقال‌های غیرکلامی به کلامی

بوشارلت، آپارایسیو و همکاران (1978) اثر موسیقی را در تشخیص و درمان بیماری مطالعه کردند. بررسی این تجربه‌ها نشان داد که موسیقی بر احساس‌ تأثیر بسیاری دارد و تخیل را بر می‌انگیزاند و در تجربه حالت‌های درونی دخالت می‌کند. پژوهشگران پس از انجام روانکاوی روی پاسخ‌ها نتیجه گرفتند، موسیقی آرام بر حافظه، تصورهای دوران کودکی و بیان نیازهای احساسی بیماران اثر می‌گذارد و موسیقی هیجانی تنش و استرس‌های درونی را بر می‌انگیزد و هم‌زمان توانایی بیماران را برای مقابله با اضطراب فعال می‌کند.

هم‌چنین نتیجه گرفتند موسیقی درمانی در بازگشت‌پذیری بیماران مؤثر است و این بازگشت‌پذیری از نظر روانکاوی ارزش درمانی دارد.

مطالعات انجام شده مبتنی بر دیدگاه سیستمی نشان داده که موسیقی بر حوزه‌های زیستی و روانی افراد تأثیر دارد و باعث کنش و واکنش در فرد می‌شود. موسیقی الگوی خوبی را برای بررسی تعاملات پیچیده‌ای که در سطح سیستم‌های مغز اتفاق می‌افتد فراهم می‌کند. هم‌چنین می‌تواند تأثیر بسزایی بر هورمون‌های مختلف بدن، ضربان قلب، فشار خون و تحریک مرکز عواطف در مغز داشته باشد.

در سالمندان توجه به این امر ضروری است که موسیقی سبب می‌شود آستانه تحمل درد بالا و تپش قلب و اضطراب و افسردگی کم شود. بسیاری از سالمندان در زمینه تقویت کارکرد جسمی نیازهایی دارند از قبیل تقویت حرکتی در مفاصل مختلف، افزایش توان و تحمل بدن و تقویت قدرت عضلات بعد از  شکستگی یا بیماری که با موسیقی همراه با تمرینات ورزشی روزانه می‌توان احساس دردی که غالباً توأم با این ورزش‌هاست را از ذهن دور کرد. این نکته از این رو دارای اهمیت است که بسیاری از بیماران روانی را سالمندان تشکیل می‌دهند.

دست‌زدن نشاط انگیز و موسیقی ریتمیک می‌تواند ورم مفاصل انگشتان را کم کند. پایکوبی همراه با موسیقی سبب خم شدن و کشش عضلات بدن می‌شود که در تنظیم جریان خون، تقویت عضلات و توان بدنی موثر است. پژوهش‌های مختلف نشان داده‌اند که بیشترین اثر موسیقی روی بی‌قراری، گیجی، تنش و آلزهایمر در سالمندان بوده است. موسیقی توانایی فرد را افزایش می‌دهد، افسردگی را کم کرده و از بین می‌برد. در سالمندان موسیقی موجب بالا رفتن سطح اعتماد به نفس می‌شود، وابستگی عاطفی آن‌ها را زیاد و وابستگی به دیگران را کم می‌کند، وابستگی به دارو را تا پایین‌ترین حد ممکن کاهش داده یا از بین می‌برد و سبب می‌شود تمایل به ورزش در فرد سالمند پدید آید.

از آن‌جایی که سهم زیادی از  توانمندی‌های افراد به سلامت روانی آن‌ها بستگی دارد، ما در این مقاله به دنبال آن بودیم که اثر موسیقی را در  بیماران روان و سالمندان بررسی کنیم.

 

 

منابع

‏1. پترز، ژاکلین اسمیت. مقدمه‌ای بر موسیقی درمانی، ترجمه علی زاده محمدی، تهران: انتشارات شباهنگ 1371.

2. زاده محمدی، علی. کاربردهای موسیقی درمانی در روان‌پزشکی، پزشکی و روان‌شناسی، تهران: انتشارات اسرار دانش 1381.

3. مجموعه مقالات اولین کنگره سراسری هنردرمانی در ایران، تهران، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی: مرکز مطالعات هنردرمانی، 1385.

4. اندروز، تد. موسیقی درمانی برای همه، ترجمه آذر عمرانی گرگری، تهران: انتشارات نشر روان 1952.

 

 

تهیه و تنظیم: ناهید قهرمانی: کمک بهیار

 




کلمات کلیدی: بیماریهای روان