پرستار امروز

بانک و مرجع مقالات فارسی

تغذیه و قاعدگی
ساعت ٩:٢۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/۱٢/٢٥ 

تغذیه و قاعدگی

 

پرستار امروز تغذیه و قاعدگی 

مقدمه

قاعدگی یک دورة طبیعی در زندگی هر زن محسوب می شود که اگر روزهای آن را در ماه و سال های عمر محاسبه شود، حدود 5 سال از عمر طبیعی فرد به آن اختصاص می یابد. در بسیاری از خانم ها دوره قاعدگی با دردهای اسپاسمی یا احتقانی همراه می باشد. پزشکان معتقدند که درهای اسپاسمی توسط پروستاگلاندین ها، یعنی مواد شبه هورمونی که اسپاسم عضلانی را سبب می شوند ایجاد می گردد. معمولاً خانم هایی که به دردهای اسپاسمی این دوره مبتلا هستند مقدار زیادی از پروستاگلاندین های گروه 2 را تولید می کنند که مسئول انقباض عضلات صاف از جمله عضلة دیواره رحم می باشند و با دردهای شدید در اطراف شکم و گاه تهوع، استفراغ و اسهال همراه هستند.

 جهت مطالعه متن کامل مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید


مشخصه دردهای اسپاسمی

این نوع دردها معمولاً با افزایش سن و یا بعد از زایمان بهبود می یابد. دردهای احتقانی در این دوره با نفخ، احتباس آب در بدن، سردرد و درد پستان همراه است که متأسفانه گاهی با افزایش سن، امکان تشدید آن ها وجود دارد.

غالباً یک رژیم غذایی ساده روزانه تا حدود زیادی می تواند دردها و مشکلات دوره قاعدگی را کاهش دهد. تحقیقات مختلف نشان داده است که مصرف بیشتر کربوهیدرات های کم چرب و در کنار آن کاهش مصرف شکر، کافئین، گوشت قرمز به ویژه گوشت گاو (یک هفته قبل از قاعدگی) تا حدود زیادی گرفتاری های عادت ماهیانه را تسکین می دهد. رعایت رژیم گیاه خواری در بعضی خانم ها مخصوصاً یک هفته قبل از شروع قاعدگی بسیار مفید می باشد. به جز تغییر در برنامه غذایی روزانه انجام ورزش و نرمش به طور مرتب و پیاده روی می تواند در این زمینه بسیار مفید و مؤثر باشد. همچنین مصرف بعضی ویتامین ها و مواد معدنی در کاهش دردهای دوران قاعدگی نقش به سزایی دارند.

 

ویتامینها و مواد معدنی مؤثر در کاهش دردهای دوران قاعدگی

ویتامین B6

دریافت کافی ویتامین B6 (از گروه ویتامین های B) در این دوران توصیه می شود. ویتامین B6 در تولید پروستاگلاندین های گروه1 که عضلات رحم را شل کرده و دردهای اسپاسمی را کاهش می دهد مؤثر می باشد. کمبود این ویتامین در بسیاری از خانم ها      به علت استرس و مصرف داروهای مختلف از جمله داروهای ضدبارداری خوراکی وجود دارد. به همین علت با شروع قاعدگی چون تولید پروستاگلاندین های گروه1 کافی نیست، مشکلات مربوطه بروز خواهد کرد. مصرف  مکمل های ب-کمپلکس که حاوی مقدار توصیه شده از ویتامین B6 می باشد می تواند تأثیر مثبتی بر روی عوارض قاعدگی داشته باشند.

 

ویتامین E

تجویز مکمل ویتامین E توسط پزشک می تواند درد سینه را کاهش دهد.  این  ویتامین همچنین تولید هورمون های جنسی را طبیعی نموده و یک مهار کننده مناسب برای پروستاگلاندین های گروه 2 محسوب می شود.

 

ویتامین C و آهن

در بسیاری از خانم ها علاوه بر درد، خونریزی شدید نیز از مشکلات عمده این دوران محسوب می شود و می تواند به مرور باعث تخلیه ذخایر آهن بدن و ایجاد کم خونی شود. در صورت بروز کم خونی، تحت نظر پزشک متخصص مکمل آهن تجویز می شود که در کنار آن استفاده از منابع غذایی غنی از ویتامین C (مرکبات و برخی از سبزیجات تازه) برای جذب بهتر آهن در رژیم غذایی توصیه می گردد.

 

کلسیم

کلسیم ماده ای معدنی است که افزایش دریافت آن از طریق رژیم غذایی روزانه در کاهش ناراحتی های این دوران تأثیر دارد. پژوهشگران معتقدند که کلسیم در متابولیسم پروستاگلاندین ها نقش دارد. به همین علت مصرف غذاهایی که حاوی مقادیر زیادی منابع غذایی کم چرب و کلسیم زیاد می باشند مانند شیر و ماست کم چرب منجر به کاهش درد   می شود. چنانچه از طریق رژیم غذایی نتیجه مطلوب حاصل نشد می توان با نظر پزشک از مکمل های کلسیم نیز استفاده نمود.

 

منگنز

منگنز نیز ماده ای معدنی است که کاهش دریافت آن در تشدید میزان خونریزی این دوران مؤثر است. به طور طبیعی این ماده معدنی در دانه های روغنی، غلات کامل، نخود و لوبیای خشک وجود دارد. با دریافت مکمل         مولتی ویتامین و مواد معدنی که حاوی مقدار لازم توصیه شده از این دو ماده معدنی (کلسیم و منگنز) باشد ممکن است تا حدود زیادی از عوارض دوران قاعدگی کاسته شود. علایم پیش از قاعدگی از جمله بی حوصلگی، نوسانات خلق و خو، افسردگی، خستگی، درد، تورم، جوش صورت، درد مفاصل و یبوست است که در بسیاری از زنان بر اثر تغییرات هورمونی، بیوشیمیایی و عصبی ایجاد می گردد. به غیر از روش های متعدد دارویی که در این مورد احتمالاً توسط پزشکان توصیه می شود کم  زیان ترین روشی که در بسیاری از خانم ها مؤثر هم بوده؛ ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی، استفاده از مکمل های تغذیه ای لازم و ورزش می باشد. لازم به ذکر است مصرف خودسرانه مکمل های تغذیه ای بدون مشورت با متخصص تغذیه توصیه نمی گردد.

 

تغییرات رژیمی مناسب می تواند شامل موارد زیر باشد:

-    کاهش مصرف شکر، قهوه و چای.

-    عدم استعمال دخانیات.

-  کاهش مصرف گوشت قرمز به ویژه گاو که حاوی چربی های اشباع شده بوده و این نوع چربی ها در تولید پروستاگلاندین های گروه 2 مؤثر هستند.

-    کاهش مصرف نمک و خوراکی های شور که باعث احتباس آب در بدن می شود.

-    افزایش دریافت تغییر غذایی که با مصرف بیشتر میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل تأمین می گردد.

 

 

منابع

 

1. دادخواه. م، مجلة آموزشی، خبری و بهداشتی دنیای تغذیه. سال چهارم شمارة 35، فروردین 1384.

 

 

تهیه و تنظیم: معصومه شفاهی: کمک بهیار