پرستار امروز

بانک و مرجع مقالات فارسی

حشره دراکولا یا پدروس
ساعت ۱۱:٥٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٧/٢٥ 

حشره دراکولا یا پدروس

 

 پرستار امروز.حشره دراکولا یا پدروس

 

مقدمه

دراکولا یا پدروس از جمله حشرات آفتی است که موجب بروز درماتیت‌های خطی در روی پوست بدن ســاکنان مـناطق شـمالی و مـرکـزی ایران مـی‌شود.

 

جهت مطالعه متن کامل مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید

 


 

آشنایی باحشرات جنس پدروس و روش‌های کنترل آن‌ها

اهمیت این دسته از حشرات به واسطه ایجاد ضایعات پوستی است که به آن پدروسیس یا درماتیت پدروس گویند. درماتیت پدروس که درماتیت خطی نیز نامیده می شود در پی له شدن سوسک‌های ذکر شده به وجود می آید. در اثر له شدن این حشرات ماده فعالی که در همولنف آن‌ها به طور طبیعی وجود دارد سطح پوست را آغشته کرده و موجب بروز درماتیت می‌شود. این ماده که پدرین نام دارد تنها در اثر له شدن حشره آزاد می‌شود و گزش یا نیش حشره نقشی در آزاد شدن آن ندارد. این ترکیب در برخی از گونه ها توسط حشره ماده بالغ تولید می شود و به هنگام تخم گذاری روی سطح تخم‌ها را می پوشاند این ماده که ماده‌ای ترشحی و دفاعی در برابر عقرب‌ها و دیگر بندپایانی است که قصد تغذیه از تخم این حشرات را دارند دارای اثر ضد باکتری ضعیف است اما برای سلول‌های یوکاریوتیک بسیار سمی است. بلع این ماده موجب بروز آسیب‌های داخلی بسیار شدید می‌شود و تزریق وریدی آن موجب مرگ می‌گردد که معتقدند از سم مار کبری نیز قویتر است. سمیت پدرین بیشتر به واسطه توقف در بیوسنتز پروتئین و تقسیم سلولی است. ساختار این ماده بسیار شبیه به ساختمان شیمیایی ماده ای به نام Mycalamide می باشد. نتایج آزمایشاتی که توسط بخش تومور شناسی بیمارستان جنرال ساوتهمپتون انجام گرفته است نشان می‌دهد پدرین دارای خاصیت ضد تومور بوده و از این نظر با ماده ضد تومور Mycalamide قابل مقایسه می باشد. جالب است بدانید که میزان پدرین در بدن این حشره آن قدر ناچیز است که برای بدست آوردن مقدار لازم به منظور تعیین ساختمان شیمیایی آن به ۱۰۰کیلوگرم از این حشره یعنی معادل حدود ۲۵ میلیون عدد از آن‌ها نیاز بوده است.

 

علایم بالینی

درماتیت پدروس نوعی درماتیت تماسی است که همراه تاول‌های سوزش دار و اپیدرمولیزیس خود التیام یابنده بروز می‌نماید که شکل و اندازه آن منوط به شکل و وسعت منطقه تحت تاثیر ماده پدرین است. در این درماتیت خطی طیفی از تغییرات هیستوپاتولوژیک داخل و زیر اپیدرمی دیده می شود که واجد یک کانون اصلی است این کانون محل اولیه تماس پوست با سم است. کانون‌های فرعی این بیماری در اثر خاراندن محل آلوده به سم و انتقال یافتن آن به اطراف و نیز آزاد شدن پروتئازهای اپیدرمی و در نتیجه تخریب اپیدرم در اطراف کانون اولیه زخم بوجود می آید.

عارضه در سه مرحله تکامل می یابد:

۱) حدود ۴۸-24 ساعت بعد از تماس پوست با سم ماکول‌هایی در محل تماس بوجود می آید که قرمز رنگ و پراکنده بوده سپس به تدریج این لکه ها به هم پیوسته نسبتا تیره شده موجب اریتماتوز کامل ناحیه تماس می‌گردد در این زمان زخم شبیه حالتی مشابه زخم حاصل از چکیدن مایعی داغ روی پوست است.

۲) در این مرحله که حدود روز سوم تا چهارم پس از التهاب اولیه آغاز می شود وزیکول‌های کوچکی ظاهر می‌شوند که به تدریج بزرگ شده و فرمی خطی پیدا می‌کنند.

۳) این مرحله همراه با خارش شدیدی است. در این مرحله زخم خشک شده و سطح آن ترک‌هایی بر می‌دارد و در واقع حالتی اسکواموزی پیدا می‌کند سپس بتدریج پوسته های زخم ریزش کرده و لکه‌هایی هیپر پیگمانته جای آن را می‌گیرند. هیپرپیگمانتاسیون اغلب زودگذر و موقتی است ولی گاه ممکن است تا چند ماه هم باقی بماند. پوسته‌ریزی نیز ممکن است چند مرتبه صورت بگیرد یعنی ممکن است پس از پوسته ریزی اولیه در اثر خاراندن محل و یا به طور خود به خودی پوست جدید نیز مجددا به همان ترتیب ریزش کرده تعویض شود.

خاراندن زخم در مرحله وزیکولی به دلیل مرطوب و نرم بودن سطح زخم موجب پارگی آن شده و احتمال عفونت‌های ثانوی به علت انواع میکروب‌ها افزایش می‌یابد. بروز عفونت ثانویه و یا له شدن بیش از یک حشره روی پوست و نیز حساسیت بیشتر برخی از افراد موجب تغییر تابلوی بالینی عارضه می شود به نوعی که گاه مجموعه‌ای از عوارض غیر مستقیم همچون دردهای مفصلی، استفراغ، تب و ناراحتی پرده صماخ گوش را به وجود می آورد.

شکل و مراحل التیام زخم در نقاط مختلف بدن یک فرد متفاوت است مثلاً تظاهرات بالینی عارضه در اطراف دهان، بینی و چشم کاملاً متفاوت از دیگر قسمت‌های بدن است. نواحی مورد اشاره دارای حساسیت بیشتری نسبت به تماس با پدرین بوده و تماس با کمترین میزان آن نیز پس از مدت کوتاهی موجب عوارض می گردد. کوچکترین تماس دستهای آلوده به همولنف پدروس با چشم پس از ۱۰ ساعت موجب تورم پلک‌ها و آماس ملتحمه همراه با سوزش و خارش شدیدی خواهد بود که در نهایت به دلیل ورم پلک‌ها و بافت‌های اطراف چشم آلوده به طور موقت بسته می شود. در موارد آلودگی دور دهان و اطراف بینی نیز مراحل پیشرفت زخم همچون عارضه چشمی است با این تفاوت که در آن‌ها تورم مشاهده نمی شود.

 

اپیدمیولوژی

درماتیت پدروس بیشتر در قسمت‌های فاقد پوشش بدن نظیر دست‌ها، صورت و گردن عارض می شود تعریق زیاد و حمام گرفتن موجب حساسیت بیشتر پوست نسبت به نفوذ و اثر پدرین می شود. از سوی دیگر همزمانی اوج فعالیت پدروس‌ها با فصل گرما و عرق زیاد و نهایتاً استفاده از لباس کم و احیاناً آستین کوتاه موجب افزایش میزان تماس این حشرات با انسان می گردد.

در شمال ایران درماتیت و عوارض پوستی ناشی از پدروس‌ها به دلیل وجود شرایط مساعد جغرافیایی برای رشد این حشره شیوع زیادی دارد. عارضه در تمام گروه‌های سنی از هر دو جنس و از هر شرایط اجتماعی و طبقاتی به یک نسبت مشاهده می شود. ممکن است شیوع عارضه در میان خانم‌های جوان بیشتر به نظر آید اما این امر به واسطه تاکید بیشتر این افراد به مسایل زیبایی است و همان طور که گفته شد عارضه در هر دو جنس فاقد تفاوت معنی دار آماری می باشد.

 

درمان

۱) در صورت آگاهی از تماس با سم پدرین بلافاصله بایستی محل تماس را با آب و صابون شست.

۲) در صورت بروز عارضه حداقل در طی ۴۸ ساعت اول باید از خاراندن محل عارضه خودداری نمود.

۳) استفاده کرم‌های استروئیدی و آنتی هیستامین موجب کاهش شدت علایم و جلوگیری از خارش خواهد شد که نهایتاً مانع از بروز عفونت‌های ثانوی می گردد. برای جلوگیری از عفونت‌های ثانوی تجویز آنتی بیوتیک‌ها نیز توصیه می‌شود. اما در صورت تمیز نگه داشتن سطح زخم و یا شستشوی آن با مواد آنتی سپتیک مانند الکل نیازی به استفاده از آن نخواهد بود.

 

مبارزه

با توجه به اینکه عارضه فقط در صورت له شدن حشره روی بدن و تماس همولنف حشره با پوست بوجود می آید برطرف کردن حشره از روی پوست بدون آسیب رساندن به آن موجب پیشگیری از عوارض بعدی خواهد شد. همچنین با توجه به اینکه بیشترین شانس تماس انسان با پدروس در طول شب و در زمانی است که چراغ‌های داخل اماکن روشن است بهتر است روی پنجره ها و درها توری نصب گردد تا از ورود این حشرات به داخل اماکن مسکونی جلوگیری شود. خاموش نمودن چراغ‌های اضافی به خصوص در زمان اوج فعالیت پدروس‌ها می‌تواند موجب کاهش موارد ابتلای به این عارضه گردد.

 

دستورالعمل پیشگیری

همانطور که گفته شد بهترین راه اجتناب از عارضه درماتیت خطی کاهش تماس انسان با حشره است به این منظور می توان با انجام اقدامات ذیل به طرز قابل ملاحظه ای از احتمال تماس انسان با حشره کاست:

۱) برطرف کردن علف‌های هرز اطراف منازل مسکونی

۲) گذراندن شب در داخل اماکن مسکونی

۳) کاستن از تعداد لامپ‌های روشن و خاموش کردن لامپ‌های غیر ضروری

۴) عدم استفاده از لامپ‌های بخار جیوه، نئون و فلورسنت

۵) نصب پرده هایی که مانع از عبور نور به خارج می شوند

۶) نصب توری روی در و پنجره

۷) شستشوی سریع محل له شدن حشره با آب و صابون

 

 

تهیه و تنظیم: شکوفه آجیلی، کارشناس بهداشت محیط