پرستار امروز

بانک و مرجع مقالات فارسی

فشار خون بالا و کنترل آن
ساعت ۱۱:٤٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٧/٢٥ 

فشار خون بالا و کنترل آن

 

پرستار امروز.فشار خون بالا

مقدمه

خون به علت داشتن نیرو (فشار) در شریان‌های اعضاء بدن جاری می‌شود این نیرو که توسط ضربان قلب و در اثر برخورد خون به جدار شریان به وجود می‌آید فشار خون نامیده می‌شود. فشار خون طبیعی برای افراد بالغ کمتر از 90/140 میلی متر جیوه به این نکته می‌بایست توجه شود که فشار خون باید در چند نوبت اندازه‌گیری شده و سپس مورد قضاوت گردد.

 

جهت مطالعه متن کامل مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید

 


 

انواع فشار خون بالا

الف) اولیه یا اصلی: 90 تا 95 درصد فشار خون‌های بالا علت مشخص ندارند که این را اصطلاحاً فشار خون بالای اولیه یا اصلی می‌نامند.

ب) ثانویه: در تعداد بسیار کمی از افراد فشار خون بالا به عنوان علامت یک بیماری تظاهر می‌‎یابد که به آن فشار خون ثانویه می‌گویند به عنوان مثال افزایش فشار خون در بیماری‌های کلیوی و یا غده فوق کلیوی از تظاهرات اجتناب ناپذیر است.

 

علائم فشار خون بالا

افرادی که به فشار خون بالای اولیه مبتلا هستند ممکن است سال‌ها بدون علامت باشند و از بیماری خود اطلاعی نداشته باشند و تنها زمانی که دچار عوارض فشار خون، یعنی علائمی مانند سردرد، تاری و اختلال دید، درد قفسه سینه، سرگیجه و تنگی نفس به هنگام فعالیت می‌شوند به پزشک مراجعه می‌کنند و در معاینه متوجه فشار خون بالای خود می‌شوند. لذا تنها راهی که می‌توان به این بیماری پی برد اندازه‌گیری فشار خون در طرح غربالگری یک جمعیت می‌باشد.

 

عوامل خطرساز فشار خون بالا شامل:

ارث، چاقی، حساسیت به نمک و دریافت بیش از حد سدیم، مصرف کم پتاسیم و کلسیم، افزایش چربی خون، بیماری قند (دیابت)، فشارهای روحی و عصبی و استرس‌ها، مصرف سیگار و سایر دخانیات، کم تحرکی و نداشتن فعالیت جسمی افزایش سن، و جنس می‌باشد.

در مردان به ازای هر 10% افزایش وزن فشار خون 6/6 میلی متر جیوه بالاتر می‌رود و در افراد جوان دارای اضافه وزن این بیماری دو برابر و در افراد مسن و چاق 50% بیشتر از افراد دارای وزن طبیعی دیده می‌شود.

 

عوارض فشار خون بالا

1. ا بیماری‌های قلبی و عروقی

2. بیماری‌های مغزی

3. بیماری‌های چشمی و اختلالات بینایی ناشی از خونریزی عروق شبکیه

4. نارسایی کلیوی

5. علائمی مانند سردرد، دردهای قفسه سینه و تنگی نفس.

 

درمان فشار خون بالا

فشار خون بالای اولیه درمان قطعی ندارد و احتمال بهبودی کامل بسیار نادر است اما اگر به موقع تشخیص داده شود (در تست‌های غربالگری) و بیمار به طور منظم تحت نظر و مراقبت صحیح باشد قابل کنترل است و می‌توان از عوارض آن پیشگیری نمود.

اما فشار خون بالای ثانویه یک علامت می‌باشد پس اگر علت و بیماری‌ که سبب ایجاد فشار خون بالا شده است درمان شود در اکثر موارد فشار خون به وضع طبیعی بر می‌گردد و بیمار بهبود می‌یابد.

 

شیوه‌های درمان فشار خون بالای اولیه

درمان و مراقبت غیر دارویی: این درمان‌ها شامل محدودیت مصرف نمک، پرهیز از خوردن غذاهای شور و چرب، ترک سیگار و سایر دخانیات، ورزش منظم و همچنین تغییر شیوه‌های زندگی می‌باشد، مثلاً اگر فردی چاق است با انتخاب رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی وزن را کاهش داده که با کاهش وزن فشار خون نیز به میزان قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد. برای کاهش فشار خون پیاده‌روی روزی 40-30 دقیقه در روز و هفته‌ای 5-3 بار توصیه می‌شود.

درمان دارویی: علی‌رغم رعایت مراقبت‌های غیر دارویی و رعایت رژیم‌های غذایی اگر فشار خون تا حد مطلوب کنترل نگردید برای تنظیم و کنترل فشار خون بالا می‌بایست تحت نظر پزشک داروهای مناسب را مصرف نمود.

 

مراحل پیشگیری و کنترل فشار خون بالا

الف: پیشگیری سطح اول

هدف در این سطح پیشگیری کاهش بروز شیوع عوامل خطرزای ابتلا به فشار خون بالا (چاقی- کم تحرکی- تغذیه نامناسب- استرس‌های روحی و ...) می‌باشد که به این منظور اقدامات زیر ضروری است:

- شناسایی افراد در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا.

- تغییر و اصلاح شیوه زندگی در افراد در معرض خطر و سایر افراد جامعه.

- افزایش آگاهی جامعه با آموزش همگانی.

 

ب: پیشگیری سطح دوم

هدف این سطح پیشگیری کاهش و تأخیر در بروز عوارض بیماری می‌باشد که به عبارت دیگر در این سطح پیشگیری تغییر سیر طبیعی بیماری و توقف آن از اهمیت بسزایی برخوردار می‌باشد.

اقدامات مناسب در این سطح پیشگیری شامل موارد زیر می‌باشد:

- تشخیص به موقع بیماری توسط غربالگری افراد 30 ساله و بالاتر.

- درمان سریع، مناسب و مراقبت از بیماران شناسایی شده به منظور کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن.

- افزایش آگاهی بیماران و خانواده آن‌ها، جامعه و کارکنان بهداشتی درمانی نسبت به بیماری فشار خون بالا، عوارض و عوامل خطرزا و نحوه کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن با آموزش‌های لازم.

 

ج: پیشگیری سطح سوم

هدف در این سطح پیشگیری شامل:

- کاهش و تأخیر در بروز معلولیت و ناتوانی.

- کاهش مرگ و میر ناشی از عوارض فشار خون بالا.

- کاهش سال‌های از دست رفته عمر در افراد مبتلا به بیماری.

اقدامات مناسب در این سطح پیشگیری شامل موارد زیر می‌باشد:

- پیگیری و مراقبت مستمر بیماران مبتلا به فشار خون بالا

- تشخیص و درمان به موقع عوارض بیماری در مراحل اولیه که با ارجاع به موقع از سطوح پایین‌تر عملی خواهد شد.

- افزایش آگاهی بیماران در مورد عوارض بیماری و نحوه پیشگیری و کنترل آن.

 

نتایج مورد انتظار به دنبال کنترل فشار خون

- کاهش مرگ و میر ناشی از عوارض بیماری.

- کاهش ناتوانی‌های حاصل از عوارض بیماری.

- افزایش طول عمر مفید بیماران.

- کاهش هزینه‌های اقتصادی ناشی از بیماری و عوارض آن.

- کاهش بروز و شیوع بیماری و کاهش عوامل خطرزای بیماری.

 

11. توصیه‌های غذایی

عموماً اعتقاد پزشکان بر این است که افراد دچار پرفشاری نیاز به کاهش دریافت سدیم دارند البته دریافت پتاسیم و کلسیم اضافی نیز می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند. میوه‌ها و سبزی‌ها دارای مقدار کم سدیم هستند و باید به وفور مصرف شوند. مرکبات، توت‌ها و سبزی‌های دارای برگ سبز منابع خوب ویتامین ث هستند دریافت کم این ویتامین با پرفشاری خون ارتباط دارد. ماهی‌های حاوی اسیدهای چرب مفید از قبیل حلوا، قزل‌آلا و قباد چندین بار در هفته توصیه می‌شود.

سبزی‌های ریشه‌ای مانند سیب زمینی هم چنین برنج بدون نمک و مواد نشاسته‌ای دارای سدیم کم هستند که می‌توان به عنوان پایه‌ای برای وعده غذایی از آن‌ها استفاده کرد.

دانه کنجد و سبزی‌های برگ سبز دارای منابع کم سدیم و تأمین کننده کلسیم هستند و هم‌چنین سیر به کاهش فشار خون کمک می‌کند.

 

تهیه و تنظیم: فاطمه رئیسی پارسایی، کاردان مامایی