پرستار امروز

بانک و مرجع مقالات فارسی

صدمات ناشی از سرسوزن و وسایل نوک‌تیز در بیمارستانها
ساعت ٩:٤٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٦/٩ 

مقدمه

یکی از  مخاطرات بالقوه در کارکنان بهداشت و درمان صدمات ناشی از سرسوزن و وسایل نوک‌تیز می‌باشد که آن ها را در معرض خطر انتقال بیماری‌های منتقله از راه خون قرار می دهد در سال های اخیر نگرانی در مورد بیماری هایی نظیر HIV، هپاتیت B  و C محققین را بر آن داشته است تا بدانند چرا اتفاق می‌افتد و چگونه می توان آن را اندازه گیری و از آن پیشگیری نمود.

جهت مطالعه متن کامل مقاله به ادامه مطلب مراجعه فرمایید


محتوی

پرسنل حرف پزشکی به طور روزمره از طرق مختلف در معرض ابتلاء به عفونت های ویروسی از جمله هپاتیت B، هپاتیتCو HIV قرار دارند.                                      

مواجهه های شغلی با پاتوژن های منتقله از راه خون در پرسنل حرف پزشکی از طریق صدمه به پوست (صدمات ناشی از سرسوزن و بریدگی با وسایل تیز و برنده)، مواجهه با مخاطات و پوست غیرسالم می‌باشد.

صدمات ناشی از سرسوزن یک خطر شغلی مهم برای کارکنان مراقبت های بهداشتی محسوب می‌شود به طوری‌که سالانه بیمارستان های انگلیس بیش از 100000 مورد را گزارش نموده اند. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی سالانه ابتلاء به 16000 مورد هپاتیتC، 66000 مورد هپاتیتB و 1000 مورد HIV به دنبال مواجهه های شغلی مشاهده شده است.

هم‌چنین در امریکا سالانه 600000 تا 1000000 مواجهه شغلی از طریق مواجهه پوست و 200000 مورد از طریق مواجهه مخاطات با خون و سایر مایعات بدن گزارش شده است.

عفونت هپاتیت ‌B یک خطر شغلی کاملاً شناخته شده برای پرسنل می‌باشد، خطر این انتقال اساساً به وضعیت HBeAg  در فرد منبع و هم‌چنین شدت تماس بستگی دارد. در صورت فرورفتن سرسوزن آلوده به دست فردی که علاوه بر HBsAg، HBeAg وی نیز مثبت است، خطر انتقال هپاتیت B را     40-22درصد و در صورتی‌که فقط HBsAg مثبت باشد 6-1درصد خواهد بود. شانس انتقال هپاتیت B از طریق مخاط‌ها بسیار کمتر می‌باشد، اگرچه آسیب پوست از جمله مؤثرترین راه‌های انتقال هپاتیت B می‌باشد اما این راه تماس مسؤول فقط درصد کمی از موارد عفونت هپاتیتB در پرسنل می‌باشد. ویروس هپاتیت B در دمای اتاق برای بیشتر از یک هفته زنده می‌ماند، بنابراین انتقال هپاتیت B در پرسنلی که آسیب پوست را به یاد ندارند ممکن است از طریق تماس مستقیم یا غیر مستقیم با خون و یا سایر مایعات بدن از جمله از طریق خراش‌ها و بریدگی‌ها، سوختگی و سایر ضایعات پوستی و مخاطی رخ داده باشد.

خطر انتقال هپاتیت C به دنبال آسیب پوست 8/1درصد (7-0درصد) می‌باشد و انتقال از طریق مخاط‌ها نادر است. انتقال از طریق تماس پوست سالم و یا غیرسالم با خون رخ نمی‌دهد. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که آلودگی محیط به خون حاوی ویروس هپاتیت C خطر جدی برای انتقال هپاتیت C در کارکنان محسوب نمی‌شود.

متوسط خطر انتقال ویروس HIV به دنبال تماس پوست با خون آلوده به ویروس 3/0درصد و بعد از تماس با مخاط‌ها تقریباً 09/0درصد می‌باشد. اگرچه انتقال HIV بعد از تماس پوست غیرسالم نیز ثابت شده است اما خطر انتقال توسط این روش دقیقاً مشخص نیست اما به نظر می‌رسد کمتر از طریق غشاء‌های مخاطی باشد. فاکتورهایی که خطر انتقال ویروس HIV را بعد از تماس شغلی تحت تأثیر قرار می‌دهند شامل:

1. تماس با حجم زیاد خون آلوده، از طریق آلودگی قابل رویت وسایل مصرفی

2. آسیب‌های عمیق

3. فرورفتن سرسوزنی که قبلاً مستقیماً در شریان یا ورید بیمار آلوده به کار رفته است.

4. بیماری که در مراحل انتهایی عفونت HIV می‌باشد.

 

منابع آلودگی بیمارستانی

خون حاوی بالاترین میزان ویروس هپاتیت B نسبت به سایر مایعات بدن است لذا، مهمترین وسیله انتقال در مراکز مراقبت از بیماران از جمله بیمارستان‌ها می‌باشد. این ویروس در سایر مایعات بدن مانند صفرا، CSF، مدفوع، ترشحات نازوفارنکس، بزاق، مایع منی، ادرار و مایع سینوویال نیز وجود دارد. علی‌رغم وجود HBs Ag در بسیاری از مایعات بدن به دلیل وجود تیتر کم پارتیکل ویروسی عفونی کننده، بیشتر مایعات بدن وسیله مناسبی برای انتقال نیستند. در محیط بیمارستان، خون و هر مایع آلوده به خون در انتقال ویروس مهم خواهند بود.

نتایج برخی مطالعات نشان می‌دهدکه صدمات ناشی از سرسوزن دومین اتفاق رایج گزارش شده است که میزان آن در حدود 17درصد برآورد شده است. مواجهه های شغلی بار مالی زیادی به خانواده و بیمارستان وارد می نماید که میزان آن در حدود 500000  یورو در سال تخمین زده شده است. 

علاوه بر این نتایج برخی از مطالعات حاکی از آن است که صدمات ناشی از سرسوزن، استرس و اضطراب بسیار زیادی به فردی که دچار مواجهه شده است وارد می نماید.

عدم گزارش صحیح و به موقع مواجهه های شغلی از مشکلات بسیار مهم در مدیریت کنترل عفونت محسوب می شوند. نتایج برخی از مطالعات گویای آن است که در حدود نیمی از مواجهه های شغلی گزارش نمی گردد.

به طوری‌که در مطالعه‌ای گزارش شده است که 28درصد از پزشکان موارد مواجهه های شغلی را گزارش نکرده اند و همچنین نتایج دو پژوهش دیگر که در تایوان و استرالیا انجام شده بود، میزان بالاتری از عدم گزارش مواجهه های شغلی را نشان می‌دهد به طوری‌که عدم گزارش مواجهه های شغلی به ترتیب در این دو پژوهش برابر 2/85% و 72% بود.

با توجه به اهمیت مواجهه های شغلی از نظر انتقال بسیاری از بیماری های عفونی مهم و نیز بار مالی که به فرد و بیمارستان تحمیل می گردد و همچنین تبعات روانی که به دنبال مواجهه های شغلی در فرد و خانواده روی می‌دهد کاملاً مشخص می باشد که تمام موارد مواجهه های شغلی می بایست گزارش شده و پیگیری لازم در این خصوص انجام شود.

 

تهیه وتنظیم زهرا تمیزی کارشناس ارشد پرستاری